TRAH-1

Pak Dhe Yo : yen ana tembung mburine ditambahi - ne' unine' o apa a. ditulise' kaya unine' kuwi, mudheng ta.

Pak Dhe Masto :

Lara-né (lara = sakit)

Sega-né (sega = nasi)

Borok-é (borok = penyakit koreng di kepala)

Tuladha :

Corone (coro = nama hewan = jeneng kewan)

Carane (cara = cara menyelesaikan )

Paraga = (paraga = tokoh)

Kridha = (krida = tandang = perbuatan)

GEGURITAN TRAH

SWARGA

S = Swarga kuwi papan kang mulya

W = Wong sak jagat mlebu kabeh nggone isih sela

A = Aneha padha jegal-jegalan mrana

R = Ra mung njegal wong liya

G = Gaman lan bom digunakke kene kana

A = Arep mangkat nyang swarga dewe tanpa kanca

S = Swarga kuwi kagungane sing kuasa

W = Wewenange menungsa mung ndonga

A = Arep meksa ora bisa

R = Rumangsane sapa meksa-meksa

G = Genah nek wong ra cetha

A = Aneh ning nyata

S = Swarga jare nggone adoh banget

W = Wis genah yen dietung njlimet

A = Awake malah dadi panas lan sirahe mumet

R = Rusak awake isoh dadi pangan renget

G = Gawe kisruh kana kene ben ruwet

A = Ajarane wong akale buntet

S = Swarga dadi rebutan

W = Watake dadi kaya kewan

A = Sing ora cocok dilawan

R = Rumangsane wis ahli swarga tenan

G = Gemblunge sing dienggo gaman

A = Arep mlebu swarga dewe kaya entuk pesenan

S = Swarga kosok balen karo neraka

W = Wis genah nek papan sing mulya

A = Apa ana wing ra cetha mlebu kana

R =  Ra tanggung jawab jaman na ngalam donya

G = Gaweane mung ngrembuk isine swara

A = Ananging wegah rekasa tumindak utama

S = Swarga apa syarate

W = Wis genah yen angele

A = Apa mung dirembuk esuk tekan sore

R = Rasanan karo kanca-kancane

G = Gaweyan ditingalne

A = Arep mangkat dewe ninggal kancane

S = Swarga kangen karo sapa

W = Wah mesthine kabeh ngaku rumangsa

A = Ana sing crita kaya tau mara rana

R = Rangkumane dongenge urut lan dawa

G = Gaweane mung crita karo crita

A = Ajak-ajak karo wong pendhak ndina

S = Swarga dadi rebutan

W = Wah yen ngene seru tenan

A = Anak bojo dadi mungsuhan

R = Rasane kunci swarga wis na tangan

G = Gemblelo tenan

A = Akeh sing padha kapusan

S = Swarga ana sing adol

W = Wonge nawake kaya tawa es dawet csndhol

A = Atine wong padha mendhongkol

R = Ra krasa dadi kecanthol

G = Kepencut swarga sing kekedol

A = Ajarane modhol-modhol

S = Swarga mlebune apa ora nganggu laku

W = gawe kabecikan sing ora isoh dituku

A = Atine samar yen kleru

R = Rembuk e alon ora kesusu

G = Genah abot yen ditiru

A = Akeh-akeh malah ora payu

S = Swarga jare ganjaran

W = Wah terus dha etung-etungan

A = Ana sing dadi yakin tenan

R = Rumangsa ngapling nggon impian

G = Gur ngetungi ganjaran

A = Aji-ajine crita karo wacan

S = Swarga dadi materi wigati

W = Dirembuk rina lan wengi

A = Anak bojo dadi lali

R = Rembuke alus nalika nawani

G = Gampang banget gaweyan iki

A = Apa ya gur ngono kuwi

S = Swarga ana sing diijolke neraka ben bathi

W = Wah jan edan tenan wong iki

A = Anane mung mbambung mbungahi

R = Ra kelingan ragane saya mretheli

G = Gek kuwi sapa sing ngajari

A = Anehe kok manut wae kaya sapi dikelohi

S = Swarga dadi kudhung

W = Watake jane mbambung

A = Atine peteng ngrembuyung

R = Rembuke empuk kaya jenang pohung

G = Gelem-geleme sing padha mendukung

A = Apa wong iki wis kena tlikung

S = Swarga nunut neraka katut

W = Wah dadi kepencut

A = Apa syarate nunut

R = Ragat okeh sing marake semaput

G = Gembruduk malu kaya semut

A = Akibate malah luput

S = Swarga padha diudi

W = Werna-werna sing dadi tradisi

A = Ana sing nganggo sesaji

R = Rumangsa hebat seneng ngajari

G = Githoke dewe nganti lali

A = Akeh semute jan medeni

S = Swarga nggo apus-apus

W = Watake kaya tikus

A = Ambune kaya wedhus

R = Ra rumangsa rakus

G = Gemblelo kaya kenthus

A = Ambune tengik ra tau adus

S = Swarga nggo sarana golek banda

W = Wong bodho dibujuk kay yak yak a

A = Aneha kok ya ana sing mara

R = Ragat gedhe nggo tiket swarga

G = Goblok tenan sing percaya

A = Apa ra mikir sing  omong kuwi sapa

S = Swarga dirembuk wani mati

W = Wong sing krungu mung clila-clili

A = Awan bengi dikandani

R = Ra perduli sing penting sing endi

G = Gek iki SK ka ngendi

A =  Apa pikirane wis dikunci sing ngandani

GEGURITAN TRAH

Asl

PASA

P = Pasa kuwi karepe ngampet

A = Apa wae sing diampet ana etungene

S = Sing pasa mesthine ngerti karepe pasane

A = Akeh sing padha nindakake

PASA WIJIB

P = Pasa wajib yaiku pasa sing kudu

A = Amarga sasine utawa amarga nadare

S = Sing nindake beda-beda niyate

A = Apa niyate sing ngerti awake dewe

W = Wong umum biasane kabotan

I = Ing ngati duwe gegayuhan

J = Jaman semana apa jaman saiki

I = Ing awak pancen ora karuan

B = Bethek-bethek e pingin nindake kuwajiban

PASA MBEDHUK

P = Pasa mbedhuk ya termasuk pasa terkenal

A = Anangin penggemara kanggo sing lagi ajaran

S = Sing nglarang akeh

A = Ananging sing ngentuki ya akeh

M = Mbedhuk entuk mangan ngombe jam 12 an

B = Bocah cilik-cilik umume akeh-akehe

E = Enek sing saking wedine

D = Dewekne dipeksa wong tuwane

H = Hebat rumangsane sing meksa anake

U = Umume ora becik dadine

K = Kamangka okeh sing bangga nindake

PASA SAPI

P = Pasa sapi iki golongan pasa guyon

A = Akeh sing nindake

S = Sapi ing kene karepe diusapi

A = Arep gojekan karo sing ora pasa

S =  Sing wonge ora butuh pasa

A = Akeh-akehe ya bocah cilik

P = Penggemar dewasa ya akeh

I = ilmune pancen mung semono

MOKAH

M = Mokah kuwi mangan ora sida pasa

O = Oleh lan orane gumantung sebabe

K = Kudune wong liya ora susah masalahke

A = Awak sing ora sehat biasnae sebabe

H = Hasile warek wetenge mari ngelake

PASA NDINA

P = Pasa ndina ya kuwi pasa sedina

A = Awit durung Subuh nganti Maghrib

S = Sedina ngampet apa-apa

A = Akehe sing diampet gumantung wonge

N = Niyate wonge dewe sing ngerti

D = Diniati golek ngirit sapa sing ngira

I = Isohe wong liya mung nonton akibate

N = Nonton tingkah laku hariane

A= Apa ya ana hubungnae kare ngampete

PASA NDAWUT

PASA NGEBLENG

PASA NGROWOT

PASA MUTIH

SALAH

S = Salah kuwi kleru marang wong liya

A = Apike ya enggal njaluk ngapura

L = Lan sing penting ora dibaleni

A = Aja nganti malah ora ngakoni

H = Hasile bakal tentrem atine

LUPUT

L = Luput sak teges karo kleru

U = Umume ya luput marang wong liya

P = Pikirane wong urip pancen ora ajek

U = Umuk lan neka-neka isoh ndadeke mala

T = Tundhone gawe luput utawa salah

KELIRU

K = Keliru luput lan salah meh padha tegese

E = Ewasemana sok beda cak cak ane

L = Liru beda manggone kleru luput lan salah

I = Iku pancen wis dadi sandangane wong urip

R = Rumangsa istimewa dewe

U = Uga becike enggal dibenerke

DOSA

D = Dosa kuwi salah luput lan  keliru marang sing gawe urip

O = Ora ana liya obate kacoba mertobat

S = Sak bias-bisa ora dibaleni

A = Amarga kuwi tuk e bebaya

NGAWUR

N = Ngawur kuwi tumindak sing tanpa etungan

G = Gamane mung nekad karo nekad

A = Atine peteng kaya wengi tanpa mbulan

W = Wusanane atine malah kisruh dewe

U = Umume ditindak ake wong sing bingung

R = Rumangsa uri ora ana etungan

GEGABAH

G = Gegabah meh padha karo ngawur

E = Elok lan becik kanggone sing nglakoni

G = Gawe miris sing nyawang

A = Atine atos ra kena dikandani

B = Becike ora ngono kuwi

A = Ati kudu kerep dijak omong-omong

H = Hebat menet yang nggugu suarane ati

MBAMBUNG

M = Mbambung ki ya meh padha karo ngawur

B = Bunek atine marga ringkih kepercayaane

A = Anane mung golek seneng

M = Marine yen wis kejebles jebles

B = Batine dewe diselaki

U = Unggah-ungguh ora direwes

N = Nunjang palang sak karepe dewe

G = Genah ambyar yen diterus-teruske

NGEDAN

N = Ngedan kuwi jane ora edan

G = Gen tumindake ora disalahke wong liya

E = Elik apik ora digagas

D = Donyane peteng ndhedhet

A = Atine bunel kaya bolah ruwet

N = Nubras-nubras jan ora waras

NGAWUT

N = Ngawut ya meh padha karo ngedan

G = Genah dudu dalam marang katentreman

A = Anane mung becik rumangsane

W = Wis ora digunake kupinge

U = Ujas-ujus ora genah tumindake

T = Tundone ya mung kepingkel-pingkel uripe

GENDHENG

G = Gendheng jane jeneng lelara

E = Emane iki ya dadi tingkah laku

N = Nalare blas ora dienggo

D = Donyane dikira duwekne dewe

H = Hebate rumangsa hebat

E = Embuh isoh mari ora wong model iki

N = Najan kethoke waras

G = Githoke sing ana mburi lali ora ditiliki

NUNJANG PALANG

N = Nunjang palang genah cetha masalahe

U = Umume wong ngantuk apa ngalamun

N =  Nalare buntet

J = Jagate rupek

A = Atine sumpek

N = Nanging isih mlaku mrana-mrene

G = Gabrus palang ditendhang

P = Pikirane ora padhang

A = Amarga okehe penandhang

L = Lali kudu mandhek ngarep palang

A = Anyel dewe atine ora isoh padhang

N = Ning sing weruh ya mung bias nyawang

G = Gentayangan kaya layangan

NGEYEL

N = Ngeyel kuwi mbantah wong liya

G = Gur salah benere during cetha

E = Embuh sapa sing nindake

Y = Yen sing genah wong beda panemune

E = Enak uga sok benere

L = Lan sok uga mung marga seling surup wae

MBANTAH

M = Mbantah meh padha karo ngeyel

B = Biasane marga ora padha panemu

A = Apik isoh elek ya isoh

N = Nanging umume dadi rame

T = Tur dadi mungsuhan

A = Angel pancen nata ati

H = Hebat yen padha enggal ngrumangsani

NGOTOT

N = Ngotot meh padha karo ngeyel

G = Gur iki luwih marga otote nganti metu

O = Omongane banter gedhe volumene

T = Trus matane arep malih abang

O = Obate angel yen wis kebacut

T = Trima ngalah wae yen ketemu wonge

MURSAL

M = Mursal kuwi tumindak

U = Umume wong sing ringkih kepercayaane

R = Rumangsane urip tanpa etungan

S = Salah bener ora diurus

A = Anane mung sak karepe dewe

L = Lumrahe wong sing ora dienggo kupinge

NEKAD

N = Nekad sok apik sok ora

E = Elek apike gumantung perkarane

K = Kendel sing dadi modale

A = Atine tetek lan mantep

D = Diniati wani mbuh mengko dadine

DUKDHENG

D = Duk dheng umume karepe becik

U = Undhuh-undhuhane wong duwe gaman

K = Kaprawiran apa kadonyan

D = Dewekne gedhe piyandele

H = Hebat kadonyane

E = Elek apike nonton masalahe

N = Nanging biasane okeh apike

G = Gunane nggo ngeyem-yemi kancane

LOMA

L = Loma kuwi wong sing seneng menehi

O = Ora eman

M = Malah atine seneng yen bisa menehi

A = Akeh sing mbuthke

CETHIL

C = Cethil kuwi wong sing eman nyang duweke

E = Elek akeh-akehe

T = Tega weruh wong liya sengsara

H = Hebat yen isoh mari

I = Iki marga wedi ora bathi

L = Lumrahe malah kerep rugi

BOROS

B = Boros kuwi ngetoke tanpa etungan

O = Omonge ya melu nrocos

R = Rumangsane duwe kedhung dewe

O = Ora eling kabeh ana watese

S = Sing dipikir mung saiki enake

GEMI

G = Gemi kuwi budi pekerti

E = Eman ning kanggo paneliti

M = Milah-milih ngati-ati

I = Iki becik yen bias diugemi

PERANGANE AWAK

RAMBUT

R = Rambut manggone ana sirah

A = Anak sing jejek anak sing brintik

M = Maneka warna rupane

B = Beda bangsa beda werna rambute

U = Uga beda dawane lanang lan wadon

T = Tundane nambahi bregas lan patut piyayine

TANGAN

SIKIL

PERANGANE KEWAN

KODHOK

K = Kodhok jare teka-teka dhodhok

O = Ora ana kodhok ngadek

D = Dicekel ya ora gampang

H = Hebat pinter mencolot

O = Ora mlaku karo lembeyan

K = Kecemplung mbanyi ora papa

PITIK

P = Pitik kelebu kewan sing diopeni

I = Isih cilik-cilikan

T = Ternek gedhe ya akeh

I = Ing karep dijupuk daginge

K = Kelebu uga endoge

KUCING

K = Kucing jeneng kewan sing lulut

U = Umume diopeni wong

C = Cacate seneng nyolong

I = Iwak na piring dipangan tanpa nembung

N = Nekat pancen

G = Gemes sing weruh ning ya diapura

WEDHUS

W = Wedhus kalebu kewan sing diopeni

E = Enak yen wis dadi sate

D = Dibakar ditongsung apa digule

H = Heboh yen sing mangan darah tinggi

U = Usahane ya dikurangi

S = Sing sehat pancen ora kena dimereni

SIFAT WONG

JAJAN

J = Jajan kuwi mangan ana paran

A = Ana warung apa restoran

J = Jalaran hobi apa marga ngomah kapiran

A = Ananging duwite kudu ora mung pas-pasan

N = Nek duwit kurang bias kewirangan

NJAJAKE

N = Njajake kelebu tumindak sing abot rasane

J = Jan abot tenan ditindake

A = Amarga eman apa amarga ora nduwe

J = Jan akeh sing ora seneng njajake

A = Akeh sing seneng dijajake

K = Kalebu aku dewe

E = Enak pancen dijajake

DIJAKJAKE